окт 07, 2022

Як да круткіх зігзагаў лёсу, так і да буйнамаштабных гістарычных разломаў часцяком могуць прывесці, на беглы пагляд, зусім нязначныя мгненні, дзеі, чыннікі. Выпадкова трапіўшая ў вока каню пылінка і збытняе мірганне маглі каштаваць жыцця вершніку, а ў працяг – пагібелі ўсёй харугвы, разгрому войска, паразе ў вайне. Маленькая кропля дажджу магла стаць той апошняй, што канчаткова падмыла той каменьчык, які зрушыў тую каменную горную звалу, якая запрудзіла раку, змяніла яе плынь, якая вызначыла новыя водныя шляхі, людскія камунікацыі й лакацыі… І ўрэшце – ход гісторыі. Гэтак званы “эфект матылька”, апісаны шчэ фантастам Рэем Брэдберы.

Славутая гісторыя Беларусі – гэта найцікавейшы шматпраяўны летапіс. Годны і гераічны, шмат у чым і дагэтуль таямнічы. Недзе пераможны, а недзе трагічны. Недзе будзённы, а недзе амаль мастацкі.

“Апостраф” не ставіць сабе за мэту сухое навуковае, энцэклапедычнае паглыбленне ў сівую даўніну. Не прытрымліваючыся жорсткай храналёгіі ды сумных штампаў, “А” проста прапануе вам гістарычны дапаможнічак. Кшталту кніжачкі з некалі папулярнай стыльнай “джынсавай серыі”. І ў гэты натанік-чытанку мы перыядычна будзем заносіць кароткія нарысы пра нашых слынных продкаў і падзабытых герояў, пра значныя падзеі і маланкавыя эпізоды – ад загадкавых Рагвалода і Ўсяслава Чарадзея да вядомых і не надта постацяў найноўшых часоў, ад утварэння Полацкага княства ці манументальнай Грунвальдскай бітвы да перыпетыяў ХХ стагоддзя.

Узгадаем беларускую гісторыю разам!

окт 07, 2022

Ад самых вытокаў

Адкуль пайшоў наш род? Дзе вытокі беларускага этнасу? На якім генетычным падмурку фармаваўся беларускі народ? Пра тое пойдзе гаворка ў першых выпусках нашага «Гістарычнага лікбезу».

 

Напачатку – сухі базавы тэзіс у адносінах да нашага этнагенезу. Беларускі народ – адна з галінаў усходніх славян у складзе славянскай групы індаеўрапейскай сям'і народаў. Ён сфармаваўся ў выніку працяглых і складаных этнічных працэсаў, якія адбываліся з розны час на тэрыторыі Беларусі, увабраў у сябе і перапрацаваў увесь той генетычны фонд, які назапашваўся тут шмат тысячагоддзяў.

Даўно не падлягае сумневам той факт, што славяне распаўсюдзіліся па тэрыторыі, якая была раней занятая балтамі. Адсюль слушная і моцна аргументавая тэорыя аб вырашальнай ролі ў этнагенезе беларусаў балцкага субстрата.

Другая трывалая тэорыя выводзіць беларусаў непасрэдна з буйных усходнеславянскіх плямёнаў: крывічоў, дрыгавічоў, радзімічаў. І калі ўсходнія славяне сталі засяляць тэрыторыю Беларусі на поўнач ад Прыпяці, яны ўжо ўяўлялі сабой не плямёны, а больш высокі тып пераходных супольнасцяў, прататыпаў дзяржаўных утварэнняў. Але не будзем забягаць наперад.

Свидетельство о Государственной регистрации №190884713 от 22.03.2018 г. выдано Минским городским исполнительным комитетом.